ในสภาพการณ์ปัจจุบันที่ความขัดแย้งในมิติต่าง ๆ เกิดขึ้นทั่วโลก การศึกษาเพื่อสร้างพลเมืองประชาธิปไตย หรือประชาธิปไตยศึกษา จะนำไปสู่การเคารพสิทธิมนุษยชนและสันติภาพได้อย่างไร

อาจารย์ ดร.วัชรฤทัย บุญธินันท์ อาจารย์ประจำหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาสิทธิมนุษยชนและการพัฒนาประชาธิปไตย (หลักสูตรนานาชาติ) โครงการจัดตั้งสถาบันสิทธิมนุษยชนและสันติศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล ได้กล่าวถึงความสำคัญของการศึกษาเพื่อสร้างพลเมืองประชาธิปไตย โดยการบ่มเพาะให้ผู้เรียนได้มี ความรู้ ทักษะและวิธีคิดที่ส่งเสริมการเคารพความแตกต่างหลากหลาย การจัดการความขัดแย้งและการสร้างความเป็นธรรมซึ่งทางสถาบันฯ ถือเป็นบทบาทสำคัญในการจัดการเรียนการสอนเพื่ออนาคตพลเมืองโลก ซึ่งมีความจำเป็นต่อทุกคนบนโลก

ไม่ว่าจะเป็นการเรียนการสอนในศาสตร์ หรือวิชาชีพใด การพัฒนาทักษะของ “พลเมืองประชาธิปไตย” ที่ประกอบด้วย “การตั้งคำถาม” และ “การสืบสอบ” (inquiry) เพื่อทำความเข้าใจในประเด็นปัญหาและค้นหาทางออกอย่างมีเหตุผล ควรจะถูกนำมาบูรณาการในชั้นเรียนเพื่อให้ผู้เรียนสามารถแลกเปลี่ยนถกเถียงความเห็น สู่ทางออกซึ่งเป็นที่ยอมรับร่วมกันบนพื้นฐานของ “การเคารพในศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์”

ซึ่งการที่จะให้ผู้เรียนสามารถแสดงความคิดเห็นได้อย่างอิสระโดยเฉพาะในประเด็นที่มีความเห็นต่าง และมีความละเอียดอ่อน จะต้องมีพื้นที่ปลอดภัย รวมถึงการคุ้มครองเสรีภาพทางวิชาการ และการแสดงความคิดเห็นของทั้งคณาจารย์ และนักศึกษา “ประชาธิปไตยศึกษา” จึงควรอยู่ในเนื้อหาสำคัญของทุกหลักสูตร และทุกระดับการศึกษา โดยมหาวิทยาลัยมหิดลไม่ได้ให้ความสำคัญแต่เพียงในระดับประเทศ แต่ยังได้ขยาย “พื้นที่ประชาธิปไตยศึกษา” สู่ระดับภูมิภาค มหาวิทยาลัยมหิดลให้ความสำคัญไม่เพียงแต่ในระดับประเทศ ผ่านการสร้างเครือข่ายที่มีการจัดกิจกรรม เพื่อการส่งเสริมสิทธิมนุษยชนและประชาธิปไตยศึกษาอย่างต่อเนื่อง

อาทิ เครือข่ายมหาวิทยาลัยอาเซียนด้านสิทธิมนุษยชนศึกษา (ASEAN University Network – Human Rights Education : AUN-HRE) ซึ่งมี อาจารย์ ดร.วัชรฤทัย บุญธินันท์ ดำรงตำแหน่งประธาน โดยทางเครือข่ายกำลังผลักดันการสร้างระบบนิเวศที่เอื้อให้กับการส่งเสริมประชาธิปไตย และการเคารพสิทธิมนุษยชนของสถาบันอุดมศึกษาในภูมิภาคอาเซียน

นอกจากนี้ ในฐานะผู้อำนวยการบริหารโครงการเสริมสร้างความเข้มแข็งด้านการวิจัยและการศึกษาสิทธิมนุษยชนและสันติภาพในอาเซียน/เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Strenthening Human Rights and Peace Research & Education in ASEAN/Southeast Programme : SHAPE-SEA) อาจารย์ ดร.วัชรฤทัย บุญธินันท์ พร้อมให้ความเชื่อมั่นถึงบทบาทแห่งการเป็นผู้นำ “ประชาธิปไตยศึกษา” ของโครงการจัดตั้งสถาบันสิทธิมนุษยชนและสันติศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล

พร้อมทั้งส่งเสริมการวิจัยเพื่อยกระดับ และเผยแพร่ความรู้เพื่อนำไปสู่การเปลี่ยนแปลง และการเคารพ “คุณค่าแห่งความเป็นมนุษย์” สู่การเป็น “ผู้นำมหาวิทยาลัยสิทธิมนุษยชน”