กิจกรรมรอบกองไฟคือจุดเริ่มต้นแห่งการเข้าถึงความอบอุ่น และการรอดชีวิตจากสัตว์ร้าย เช่นเดียวกับการแกะรอยมนุษย์ในป่าจากร่องรอยการก่อกองไฟ
จากแนวคิดเรื่องความอบอุ่นและการรอดชีวิตสู่การทำงานวิจัยในห้องปฏิบัติการ นายสัตวแพทย์วัลลภ ลิขิตสุนทรวงศ์ หัวหน้างานปฏิบัติการด้านสัตว์ทดลอง ศูนย์สัตว์ทดลองแห่งชาติ มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นหนึ่งในทีมวิจัยที่ร่วมพัฒนา เทคนิคการผ่าตัดสมองในสัตว์ทดลอง ให้มีความแม่นยำ และใช้เวลาน้อยลง โดยนำ เทคโนโลยีดิจิทัลและการออกแบบอุปกรณ์ มาช่วยแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างการทดลอง
การผ่าตัดสมองในสัตว์ทดลองเป็นงานที่ต้องอาศัยความละเอียดและแม่นยำสูง เนื่องจากต้องกำหนดตำแหน่งของสมองให้ถูกต้อง หากใช้เวลาผ่าตัดนานเกินไป สัตว์ทดลองอาจได้รับผลกระทบจากการ ดมยาสลบ และอุณหภูมิร่างกายที่ลดลง
ทีมวิจัยจึงพัฒนาอุปกรณ์ช่วยผ่าตัด” ที่ออกแบบขึ้นใหม่ โดยใช้เทคโนโลยี 3D Printing ทำให้สามารถลดขั้นตอน การเปลี่ยนอุปกรณ์ระหว่างการผ่าตัด และทำงานได้ต่อเนื่องมากขึ้น
ผลการศึกษาพบว่า เทคนิคที่พัฒนาขึ้นสามารถลดระยะเวลาการผ่าตัดจากประมาณ 82 นาที เหลือ 64 นาที หรือลดลงประมาณ 21.7% เมื่อเปรียบเทียบกับวิธีเดิม
นอกจากเรื่องเวลาแล้ว ทีมวิจัยยังให้ความสำคัญกับความอบอุ่นของสัตว์ทดลองระหว่างการผ่าตัด จึงพัฒนา ระบบควบคุมอุณหภูมิสำหรับช่วยรักษาความอบอุ่นของร่างกายสัตว์ระหว่างการดมยาสลบ
ในการทดลองเบื้องต้นพบว่า ในกลุ่มที่ได้รับการดูแลอุณหภูมิด้วยระบบให้ความอบอุ่นมีสัตว์รอดชีวิต 3 ใน 4 ตัว หรือร้อยละ 75 ขณะที่การทดลองเบื้องต้นก่อนใช้ระบบดังกล่าวไม่พบสัตว์รอดชีวิต
อย่างไรก็ตามเนื่องจากเป็นการทดลองในกลุ่มตัวอย่างขนาดเล็กผลดังกล่าวจึงยังต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อยืนยันผลในอนาคต
งานวิจัยนี้เป็นความร่วมมือระหว่างนักวิจัยจากห้องปฏิบัติการ Brain-Computer Interface ภาควิชาวิศวกรรมชีวการแพทย์ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และบุคลากรจากศูนย์สัตว์ทดลองแห่งชาติ มหาวิทยาลัยมหิดล โดยมี ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ เป็นอาจารย์ที่ปรึกษา
เป้าหมายสำคัญของงานวิจัยคือการสร้างแบบจำลองการบาดเจ็บที่สมองในสัตว์ทดลองเพื่อศึกษาวิธีการฟื้นฟูการทำงานของระบบประสาท โดยมีการฝังอุปกรณ์ขนาดเล็กเพื่อศึกษาการกระตุ้นสมองด้วยสัญญาณไฟฟ้าซึ่งอาจนำไปสู่การพัฒนาแนวทางฟื้นฟู ผู้ที่มีความผิดปกติของการทำงานด้านการเคลื่อนไหวในอนาคต
อย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้ยังเป็นการศึกษาก่อนคลินิกในสัตว์ทดลอง ไม่ใช่การผ่าตัดรักษาผู้ป่วยในมนุษย์ และผลด้านการฟื้นฟูระบบประสาทยังจำเป็นต้องได้รับการศึกษาเพิ่มเติม
โดยผลงานวิจัยได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Scientific Reports ในปี พ.ศ. 2568 ในชื่อ “Modified stereotactic neurosurgery techniques for rodent surgery enhance survival and reduce surgery time in severe traumatic brain injury model”
นับเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของการนำความรู้จากหลายสาขามาทำงานร่วมกันเพื่อเปลี่ยนปัญหา ที่พบจากการปฏิบัติงานให้กลายเป็นโจทย์วิจัย และพัฒนาให้เป็นเทคโนโลยีที่สามารถนำไปต่อยอดได้
นายสัตวแพทย์วัลลภกล่าวฝากถึงนักวิจัยรุ่นใหม่ว่า การทำงานวิจัยจำเป็นต้องรู้จักช่างสังเกต และให้พร้อม ตั้งโจทย์จากปัญหาที่พบ รวมทั้งเปิดใจสร้างเครือข่าย และเรียนรู้จากผู้อื่น เพราะความสำเร็จของงานวิจัยไม่ได้เกิดจากบุคคลเดียว แต่เกิดจากบุคคลจากหลากหลายสาขา ร่วมมือกัน
มหาวิทยาลัยมหิดลพร้อมสนับสนุนการสร้างองค์ความรู้และนวัตกรรมจากนักวิจัยไทย เพื่อให้เกิดการพัฒนางานวิจัยที่สามารถนำไปต่อยอด และสร้างประโยชน์ต่อวงการวิทยาศาสตร์และการแพทย์ในอนาคต
ติดตามข่าวสารที่น่าสนใจจากมหาวิทยาลัยมหิดลได้ที่ https://mahidol.ac.th
Cr : ภาพจาก ศูนย์สัตว์ทดลองแห่งชาติ มหาวิทยาลัยมหิดล
สัมภาษณ์ และเขียนข่าวโดย ฐิตินวตาร ดิถีการุณ นักประชาสัมพันธ์ (ชำนาญการ) โครงการงานประชาสัมพันธ์ภายใน / พันธกิจพิเศษ งานสื่อสารองค์กร กองบริหารงานทั่วไป สำนักงานอธิการบดี มหาวิทยาลัยมหิดล โทร. 0-2849-6208
