ประเพณีอุ้มพระดำน้ำ นวัตกรรมทางศาสนาและอารยธรรมอันทรงคุณค่าหนึ่งเดียวในโลกของจังหวัดเพชรบูรณ์ ที่สะท้อนถึงสายสัมพันธ์อันแน่นแฟ้นระหว่างพุทธศาสนา ความเชื่อ ศิลปวัฒนธรรม และวิถีชีวิตของผู้คนริมฝั่งแม่น้ำป่าสักได้อย่างงดงามและน่าอัศจรรย์
ประเพณีที่สืบทอดมารรมนานกว่า 400 ปีนี้ ไม่เพียงแต่รักษาเอกลักษณ์ท้องถิ่นไว้อย่างเข้มแข็ง แต่ยังได้รับการยกย่องเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สร้างความภาคภูมิใจและเป็นเสน่ห์ดึงดูดผู้คนจากทั่วทุกมุมโลกให้มาสัมผัสด้วยตาตนเอง
ประเพณีอุ้มพระดำน้ำ ประจำปี 2569
วันที่ 11 ตุลาคม 2569 เวลา 10.39 น. ณ บริเวณท่าน้ำวัดโบสถ์ชนะมาร ศรัณยู มีทองคำ ผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบูรณ์ พร้อมด้วยกรมการเมืองทั้ง 4 คือ เวียง วัง คลัง และนา ได้อัญเชิญพระพุทธมหาธรรมราชา พระคู่บ้านคู่เมืองของชาวจังหวัดเพชรบูรณ์ จากวัดไตรภูมิ แหล่งเรือไปในลำน้ำป่าสัก ทวนกระแสน้ำขึ้นไป ณ วังมะขามแฟบ(ท่าน้ำวัดโบสถ์ชนะมาร) สถานที่แรกที่มีคนหาปลาพบองค์พระฯ
ปีนี้ได้รับเกียรติจาก อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี มาเป็นประทานเป็นประธานในพิธีอุ้มพระดำน้ำ ประจำปี 2569 ท่ามกลางนักท่องเที่ยวที่เดินทางมาเข้าร่วมพิธีเป็นจำนวนมาก สำหรับการจัดงานในครั้งนี้ องค์การบริหารส่วนจังหวัดเพชรบูรณ์ ได้สนับสนุนเรือบุคลากรและท้องแบนจำนวน 3 ลำ เข้าร่วมในขบวนพิธีฯ
เปิดตำนานประเพณีอุ้มพระดำน้ำกว่า 400 ปี
ประเพณีอุ้มพระดำน้ำเป็นตำนานที่ถูกเล่าขานนานมากกว่า 400 ปี โดยมี ชาวบ้านกลุ่มหนึ่งได้ออกหาปลาในแม่น้ำป่าสัก แต่อยู่มาวันหนึ่งเกิดเหตุอัศจรรย์ขึ้น โดยกระแสน้ำในบริเวณวังมะขามแฟบ มีพรายน้ำผุดขึ้นมาทีละน้อยจนแลดูคล้ายน้ำเดือด
จากนั้นกลายเป็นวังวนดูดเอาองค์พระพุทธรูปองค์หนึ่งลอยขึ้นมาเหนือน้ำ ทำให้ชาวประมงต้องลงไปอัญเชิญพระพุทธรูปขึ้นมาประดิษฐานไว้ที่วัดไตรภูมิ
แต่ในปีถัดมาตรงกับวันแรม 15 ค่ำเดือน 10 วันประเพณีสารทไทย พระพุทธรูปดังกล่าวหายไป ชาวบ้านต่างพากันระงมหา สุดท้ายไปพบพระพุทธรูปกลางแม่น้ำป่าสัก บริเวณที่พบพระพุทธรูปองค์นี้ในครั้งแรกกำลังอยู่ในอาการดำผุดดำว่าย จึงได้ร่วมกันอัญเชิญขึ้นมาประดิษฐานที่วัดไตรภูมิ อีกครั้งหนึ่ง พร้อมร่วมกันถวายนามว่า “พระพุทธมหาธรรมราชา”
หลังจากนั้นต่อมาในวันสารทไทย หรือวันแรม 15 ค่ำเดือน 10 เจ้าเมืองเพชรบูรณ์จะทำพิธีอัญเชิญพระพุทธมหาธรรมราชา ลงประกอบพิธีดำน้ำเป็นประจำทุกๆปี โดยเชื่อว่าจะทำให้ฝนฟ้าตกต้องตามฤดูกาล ไพร่ฟ้าประชาชนมีความสุข บ้านเมืองปราศจากจากโรคระบาดคุกคาม จนกลายมาเป็นประเพณีอุ้มพระดำน้ำอันยิ่งใหญ่ในปัจจุบัน
สำหรับผู้ร่วมอัญเชิญองค์พระพุทธมหาธรรมราชา ประกอบพิธีอุ้มพระดำน้ำ ประจำปี 2569 ณ ท่าน้ำวัดโบสถ์ชนะมารประกอบด้วย เจ้าเมือง นายศรัณยู มีทองคำ ผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบูรณ์, กรมการฝ่ายเวียง นายโอภาส อุปรี ผู้พิพากษาหัวหน้าศาลเยาวชนและครอบครัวจังหวัดเพชรบูรณ์, กรมการฝ่ายวัง นายวิศิษฐ์ เบญจพิทักษ์กุล รองผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบูรณ์, กรมการฝ่ายคลัง นายทวีศักดิ์ รุจิจรรยาวัฒน์ ผู้อำนวยการสำนักงานทางหลวงที่ 6 ,และกรมการฝ่ายนา นายเทพ เพียมะลัง ประธานสภาเกษตรกร จังหวัดเพชรบูรณ์ เทวดา ประกอบด้วย นายพีระวัตร จันทกูล ผู้อำนวยการโรงเรียนเพชรพิทยาคม และ นายศุภโชค เข่งแก้ว ผู้อำนวยการโรงเรียนวิทยานุกูลนารี ผู้ลั่นฆ้อง นายวีรพล ธิกะ ผู้อำนวยการโรงเรียนอนุบาลเพชรบูรณ์
ความงดงามของประเพณีนี้ มิได้อยู่เพียงแค่ความอลังการของขบวนเรือพยุหยาตราทางชลมารคที่อัญเชิญ “พระพุทธมหาธรรมราชา” พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองลงสู่วิถีน้ำเท่านั้น แต่ยังแฝงไว้ด้วยมิติทางสังคมและจิตวิญญาณอย่างลึกซึ้ง
พิธีการอัญเชิญพระพุทธรูปดำน้ำในทิศทางต่างๆ เป็นกุศโลบายและศรัทธาอันบริสุทธิ์ในการขอพรให้ฟ้าฝนตกต้องตามฤดูกาล พืชพันธุ์ธัญญาหารเจริญงอกงาม และบ้านเมืองร่มเย็นเป็นสุข
การที่ชาวเพชรบูรณ์ทุกภาคส่วน ตั้งแต่ผู้ว่าราชการจังหวัด ข้าราชการ ไปจนถึงประชาชน—มาร่วมแรงร่วมใจกันในพิธีกรรม สะท้อนถึงพลังแห่งความศรัทธาและความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวของคนในชุมชน
งานประเพณีอุ้มพระดำน้ำจึงเป็นมากกว่าเทศกาลประจำปี แต่เป็น “ลมหายใจและมรดกทางจิตวิญญาณ” ที่ร้อยรัดอดีต ปัจจุบัน และอนาคตของชาวเพชรบูรณ์เข้าไว้ด้วยกันอย่างทรงคุณค่าและยั่งยืน
งานประเพณีอุ้มพระดำน้ำในปีนี้ จัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่ ตั้งแต่วันที่ 9 – 17 ตุลาคม 2569 โดยมีพิธีการและกิจกรรมที่น่าสนใจ ชวนให้เที่ยวชม ดังนี้
ประเพณีอุ้มพระดำน้ำ 2569
9 ต.ค.
- พิธีรำถวายพระพุทธมหาธรรมราชา ณ พุทธอุทยานเพชบุระ
10 ต.ค.
- พิธีบวงสรวงเทพ ยดา/พิธีเสี่ยงทายทิศและคำอธิษฐาน ณ วัดไตรภูมิ
- พิธีอัญเชิญองค์พระแห่รอบเมืองเพชรบูรณ์ ณ วัดมหาธาตุ,สวนเพชบุระ
11 ต.ค.
- พิธีอัญเชิญองค์พระแห่ทางน้ำ/ พิธีอุ้มพระดำน้ำ ณ วัดโบสถ์ชนะมาร
12 ต .ค.
- การแข่งขันเรือทวนน้ำหนึ่งเดียวในโลก ณ วัดไตรภูมิ
- พิธีเปิดการแสดงแสงเสียงตำนานอุ้มพระดำน้ำ ณ เวทีกลางหน้าห้องสมุดเฉลิมราชกุมารี
14 ต.ค.
- พิธีถวายผ้าป่า/พิธีอัญเชิญพระพุทธมหาธรรมราชาขึ้น มณฑป เวลา 00 น. วัดไตรภูมิ
11-15 ต.ค.
- การแสดงแสงเสียงตำนานอุ้มพระดำน้ำ เวลา 00 น. ณ เวทีกลางหน้าห้องสมุดเฉลิมราชกุมารี
10-14 ต.ค.
- นมัสการปิดทองพระพุทธมหาธรรมราชาองค์จริง/มหรสพงานวัด ณ วัดไตรภูมิ
8-17 ต.ค.
- มหรสพ สวนสนุก คาราวานสินค้า คอนเสิร์ต ณ หอโบราณคดีเพ็ชรบูรณ์อินทราชัย
