“มะแขว่นเชียงใหม่” และ “พริกไทยสุไหงอุเป” คือ 2 เครื่องเทศ GI ใหม่ที่สะท้อนรสชาติจากแหล่งกำเนิดอย่างชัดเจน ทั้งความหอมเผ็ดร้อนแบบล้านนา และความเผ็ดลึกจากผืนดินอุดมสมบูรณ์ของสตูล พร้อมสร้างมูลค่าเพิ่มให้เกษตรกรและชุมชนท้องถิ่น

รู้จัก 2 เครื่องเทศ GI ใหม่ของไทย

กรมทรัพย์สินทางปัญญาเดินหน้าส่งเสริมสินค้าอัตลักษณ์ท้องถิ่นผ่านการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หรือ GI เพื่อยกระดับสินค้าเกษตร สร้างมาตรฐาน เพิ่มมูลค่า และขยายโอกาสทางตลาดให้แก่เกษตรกร ผู้ประกอบการ SMEs และชุมชนผู้ผลิต

ล่าสุด “มะแขว่นเชียงใหม่” และ “พริกไทยสุไหงอุเป” ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นสินค้า GI ซึ่งไม่เพียงรับรองแหล่งกำเนิดและคุณภาพของสินค้า แต่ยังช่วยนำจุดเด่นด้านรสชาติ กลิ่น และเรื่องราวของท้องถิ่นไปต่อยอดสู่อาหาร เครื่องปรุง ผลิตภัณฑ์แปรรูป และผลิตภัณฑ์สมุนไพรได้หลากหลาย

มะแขว่นเชียงใหม่ คืออะไร? เครื่องเทศคู่ครัวล้านนากว่า 100 ปี

“มะแขว่นเชียงใหม่” เป็นสมุนไพรพื้นบ้านและเครื่องเทศสำคัญของภาคเหนือ ที่ชาวล้านนาใช้ประโยชน์สืบทอดกันมายาวนานกว่า 100 ปี ปลูกในพื้นที่ไหล่เขาหรือพื้นที่สูงชันของจังหวัดเชียงใหม่ ที่ระดับความสูงประมาณ 800–1,200 เมตรจากระดับน้ำทะเล

สภาพอากาศค่อนข้างเย็น มีความชื้นสูง และดินที่มีความเป็นกรดพร้อมการระบายน้ำดี ส่งผลให้มะแขว่นเชียงใหม่มีรสเผ็ดร้อนและกลิ่นหอมแรงเป็นเอกลักษณ์ ผลมีลักษณะทรงกลม เปลือกขรุขระ ผลอ่อนสีเขียว ผลแก่สีแดง และเมื่อแก่จัดจะมีสีดำอมน้ำตาล ก่อนปริออกเป็นสองซีก ภายในมีเมล็ดสีดำเป็นมัน

มะแขว่นเชียงใหม่ใช้ทำอะไรได้บ้าง

มะแขว่นเป็นเครื่องเทศที่ช่วยดับกลิ่นคาวและเพิ่มมิติรสชาติให้แก่อาหารเหนือ ผลสดนิยมนำไปดองน้ำปลา รับประทานคู่กับลาบ หลู้ และส้า ขณะที่ผลแห้งใช้เป็นส่วนผสมของพริกลาบหรือพริกแกง สำหรับเมนูอย่างลาบ ยำไก่ แกงผักกาด แกงฟักใส่ไก่ แกงแค และแกงอ่อม

มะแขว่นเชียงใหม่เป็นสินค้า GI รายการที่ 8 ของจังหวัดเชียงใหม่ ปัจจุบันมีผู้ผลิตประมาณ 500–600 ราย ผลผลิตเฉลี่ย 500–600 ตันต่อปี และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจกว่า 15–18 ล้านบาทต่อปี

พริกไทยสุไหงอุเป: พริกไทย GI สตูลที่เผ็ดร้อนลึก กลิ่นหอมเข้ม

“พริกไทยสุไหงอุเป” เป็นพริกไทยสายพันธุ์พื้นเมืองดั้งเดิมจากอำเภอทุ่งหว้า จังหวัดสตูล มีจุดเด่นคือรสเผ็ดร้อนลึกและกลิ่นหอมเข้ม เม็ดมีลักษณะกลม ขนาดค่อนข้างเล็ก โดยผิวเปลือกอาจมีความมันวาวหรือขรุขระตามรูปแบบการแปรรูป

เอกลักษณ์ของพริกไทยสุไหงอุเปเกิดจากพื้นที่ปลูกซึ่งเป็นที่ราบระหว่างพื้นที่สูงและชายทะเล มีแหล่งน้ำธรรมชาติและดินอุดมสมบูรณ์ อีกทั้งเป็นเส้นทางหากินของค้างคาวแม่ไก่จำนวนมาก ทำให้ดินมีซากอินทรียวัตถุและธาตุอาหารสำคัญ โดยเฉพาะแคลเซียมและแมกนีเซียม ซึ่งเอื้อต่อการเจริญเติบโตของพริกไทยและการสร้างสารไปเปอรีนที่ให้รสเผ็ดร้อน

จากเมืองการค้าสู่เครื่องเทศคุณภาพของสตูล

พริกไทยสุไหงอุเปมีความผูกพันกับเศรษฐกิจท้องถิ่นมาอย่างยาวนานกว่า 100 ปี ในอดีตอำเภอทุ่งหว้าเคยรู้จักในชื่อ “เมืองสุไหงอุเป” และเป็นชุมชนที่มีการค้าขายกับต่างประเทศ โดยเฉพาะเกาะปีนัง พริกไทยจึงเป็นหนึ่งในสินค้าสำคัญของพื้นที่ ด้วยกลิ่นหอมเฉพาะตัวและคุณสมบัติในการเก็บรักษาได้นาน

พริกไทยสุไหงอุเปเป็นสินค้า GI รายการที่ 3 ของจังหวัดสตูล ต่อจากจำปาดะสตูลและกระท้อนนาปริกสตูล สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจให้จังหวัดกว่า 4.3 ล้านบาทต่อปี

GI คืออะไร และสำคัญต่อผู้บริโภคอย่างไร

GI หรือสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ คือเครื่องหมายที่ใช้ระบุว่าสินค้ามีแหล่งกำเนิดจากพื้นที่เฉพาะ และมีคุณภาพ ชื่อเสียง หรือคุณลักษณะพิเศษที่เชื่อมโยงกับภูมิประเทศ ภูมิอากาศ และภูมิปัญญาของคนในท้องถิ่น

สำหรับผู้บริโภค การเลือกสินค้า GI คือการเลือกวัตถุดิบที่มีที่มาชัดเจนและมีมาตรฐาน ขณะที่เกษตรกรและชุมชนผู้ผลิตสามารถใช้ GI เป็นเครื่องมือสร้างแบรนด์ เพิ่มมูลค่าผลผลิต และขยายตลาดได้อย่างยั่งยืน

มะแขว่นเชียงใหม่และพริกไทยสุไหงอุเปเป็นมากกว่าเครื่องเทศ แต่เป็นตัวแทนของภูมิประเทศ วิถีชีวิต และองค์ความรู้ท้องถิ่นที่สั่งสมมาอย่างยาวนาน ความหอมเผ็ดร้อนของมะแขว่นจากขุนเขาเชียงใหม่ และรสเผ็ดลึกของพริกไทยจากทุ่งหว้า จังหวัดสตูล จึงเป็นรสชาติที่สร้างความแตกต่างให้ทั้งเมนูอาหารและผลิตภัณฑ์ไทยได้อย่างมีคุณค่า

เนื้อหาต้นฉบับ: https://www.moc.go.th/th/gallery/article/detail/id/5/iid/2179