บนผืนแผ่นดินปลายด้ามขวาน ที่วันนี้ผู้คนรู้จักกันในนาม “จังหวัดภูเก็ต” เคยมีเมืองเล็ก ๆ ชื่อว่า เมืองถลาง เมืองที่มิได้ยิ่งใหญ่ด้วยกำแพงสูงหรือกองทัพมหาศาล หากยิ่งใหญ่ด้วยหัวใจของผู้คนที่พร้อมยืนหยัดปกป้องบ้านเกิดเมืองนอน แม้ต้องแลกด้วยชีวิต
ในยามที่บ้านเมืองเผชิญภัยคุกคาม เมื่อคลื่นศึกจากต่างแดนกำลังจะถาโถมเข้าครอบงำ เมืองถลางมิได้มีแม่ทัพใหญ่หรือกองกำลังเข้มแข็ง แต่กลับมีสองสตรีลุกขึ้นยืนเป็นเสาหลักของแผ่นดิน
สตรีสองนางนั้น คือ ย่าจัน และ ย่ามุก ผู้ซึ่งกาลเวลาจารึกนามไว้ในประวัติศาสตร์ในฐานะท้าวเทพกระษัตรี และ ท้าวศรีสุนทร ท่ามกลางความสูญเสีย ความหวาดกลัว และความไม่แน่นอน สองวีรสตรีมิได้เลือกหนทางแห่งการหลบหนี หากเลือกยืนหยัด รวมพลังผู้คน สร้างขวัญและกำลังใจใช้ปัญญา ความกล้า และความเสียสละ นำพาเมืองถลางก้าวผ่านห้วงเวลาวิกฤต
วีรกรรมของท้าวเทพกระษัตรีและท้าวศรีสุนทร มิใช่เพียงเรื่องราวของการต่อสู้ แต่คือบทเรียนแห่ง ความรักแผ่นดิน ความสามัคคี และความกตัญญูต่อบ้านเกิด และเบื้องหลังชัยชนะนั้น มิได้มีเพียงสองวีรสตรีเท่านั้น หากยังมีเหล่า วีรชนผู้กล้าเมืองถลาง ผู้ร่วมแรงร่วมใจ ยืนเคียงข้างบ้านเมืองด้วยชีวิตและศรัทธา
ทั้ง เมืองภูเก็ตเทียน แม่ปราง พญาถลางทองพูน เจ้าจอมมารดาทอง พระยายกกระบัตรจัย มหาดเล็กเนียม และนายทองเพ็ง แม่กองคลังแสง ทุกนามล้วนเป็นฟันเฟืองสำคัญของประวัติศาสตร์ เป็นผู้ที่เลือกยืนอยู่ฝ่ายแผ่นดิน มากกว่าความอยู่รอดของตนเอง
เรื่องราวของเมืองถลาง จึงมิใช่เพียงตำนานแห่งสงคราม แต่คือเรื่องเล่าของ หัวใจผู้กล้า หัวใจที่รวมเป็นหนึ่งเดียว เพื่อรักษาแผ่นดินให้ลูกหลานได้ยืนอย่างภาคภูมิ
การจัดงานสดุดีท้าวเทพกระษัตรี–ท้าวศรีสุนทร จึงมิใช่เพียงการรำลึกถึงอดีต แต่คือการส่งต่อคุณค่าของความกล้าหาญ ความเสียสละ และความกตัญญูกตเวทีต่อผู้กระทำคุณประโยชน์แก่แผ่นดิน เพื่อให้อนุชนรุ่นหลังได้เรียนรู้ว่า แผ่นดินที่ยืนอยู่นั้น มิได้ได้มาโดยบังเอิญ แต่เกิดจากเลือดเนื้อ ความรัก และความเสียสละของบรรพชน
เพื่อให้คนรุ่นใหม่ได้ตระหนักว่า “ประวัติศาสตร์ มิใช่เรื่องไกลตัว” แต่คือรากฐานของตัวตน คือพลังที่หล่อหลอมให้ภูเก็ตเป็นเมืองแห่งความเข้มแข็ง พหุวัฒนธรรม และศักดิ์ศรี และเพื่อให้ชื่อของท้าวเทพกระษัตรี ท้าวศรีสุนทร และวีรชนผู้กล้าเมืองถลางมิใช่เพียงนามที่จารึกไว้ในตำราแต่เป็นแสงนำทาง เป็นแรงบันดาลใจ ให้ลูกหลานชาวภูเก็ตและผู้มาเยือนได้ร่วมกันรักษา สืบสาน และเทิดทูนคุณค่าของแผ่นดินนี้ตลอดไป
