เดินหน้า “ระบบนิเวศสุขภาวะชุมชนดิจิทัล” สสส. สานพลัง มช. เพิ่มศักยภาพ อปท. ใช้ AI ยกระดับบริการชุมชน ปั้นนักดิจิทัลสร้างนวัตกรรมปัญญาประดิษฐ์ทั่วประเทศ เทศบาลตำบลสันกลางสุดล้ำ โชว์ไอเดียแอปฯ Stroke Buddy หนุนงานท้องถิ่น ดูแลผู้ป่วยสโตรก–ผู้สูงวัย ลดเหลื่อมล้ำ
ดร.นพ.พิศิษฐ์ ศรีประเสริฐ ประธานกรรมการบริหารแผน คณะที่ 3 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) กล่าวว่า สสส. โดยแผนสุขภาวะชุมชน ทำงานร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) มาอย่างต่อเนื่อง เล็งเห็นความสำคัญของการพัฒนาระบบนิเวศสุขภาวะชุมชนในยุคดิจิทัล จึงได้ร่วมกับมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (มช.) จัดเวที “Healthy Community x AI : พลังปัญญาประดิษฐ์เพื่อคุณภาพชีวิตและความยั่งยืน Hackathon” เมื่อวันที่ 17-18 พ.ย. 2568 ที่ผ่านมา มีผู้เข้าร่วมจาก อปท. 20 แห่ง ทั่วประเทศ ที่มีผลงานโดดเด่นด้านข้อมูลและนวัตกรรมสร้างเสริมสุขภาวะ และนำไปต่อยอดเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาใช้ยกระดับสุขภาวะของประชาชนในระดับพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม
“สสส. มุ่งพัฒนาศักยภาพบุคลากรท้องถิ่นให้ประยุกต์ใช้ AI ในการวิเคราะห์ข้อมูล วางแผน และพัฒนานวัตกรรมบริการสาธารณะให้เหมาะสมกับบริบทพื้นที่ พร้อมสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่าง อปท. ภาคการศึกษา ผู้เชี่ยวชาญ และภาคีท้องถิ่น
โดยมีผลงานต้นแบบ AI ที่นำไปใช้ได้จริง เช่น โครงการ Stroke Buddy ฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่บ้าน เทศบาลตำบลสันกลาง อ.สันกำแพง จ.เชียงใหม่ โครงการ สูงวัยใกล้เรา 3 Plus ดูแลและรับ–ส่งผู้สูงอายุ เทศบาลตำบลแม่ข่า อ.ฝาง จ.เชียงใหม่ โครงการ เติมรัก เติมใจ ในโรงเรียน ดูแลสุขภาพจิตนักเรียน เทศบาลนครเชียงราย อ.เมือง จ.เชียงราย และโครงการ Umong Care Net ดูแลกลุ่มเปราะบางในชุมชน เทศบาลตำบลอุโมงค์ อ.เมือง จ.ลำพูน ซึ่งแนวคิดและต้นแบบเหล่านี้จะนำไปทดลองใช้ในพื้นที่และขยายผลสู่ อปท. ทั่วประเทศ เป็นโมเดลการบริหารจัดการท้องถิ่นด้วยข้อมูลและเทคโนโลยีสมัยใหม่ต่อไป” ดร.นพ.พิศิษฐ์ กล่าว
ผศ.ดร.พจนา พิชิตปัจจา หัวหน้าโครงการสนับสนุนวิชาการในการพัฒนาระบบดิจิทัลเพื่อการสร้างเสริมสุขภาวะชุมชน เผยความมุ่งมั่น ขับเคลื่อน อปท. ทั่วประเทศ สู่ “ระบบนิเวศสุขภาวะชุมชนฐานปัญญา” มุ่งยกระดับบุคลากรท้องถิ่นให้ใช้ ดิจิทัลและ AI เป็นเครื่องมือหลัก ในการวิเคราะห์และพัฒนานวัตกรรมบริการสาธารณะที่ ตอบโจทย์ประชาชนได้อย่างตรงจุด โครงการฯ เน้นการ สร้างนักดิจิทัลท้องถิ่น 250 คน จาก 50 อปท. ให้มีทักษะด้านข้อมูล ทั้งการบริหารฐานข้อมูล (Back-end) และการพัฒนาระบบหน้าบ้าน (Front-end) ที่ใช้ AI จัดบริการสาธารณะแก่ประชาชนโดยตรง บุคลากรเหล่านี้จะช่วยลดช่องว่างการบริการ ทำให้การทำงานมีมาตรฐานและวัดผลได้ชัดเจน เพื่อร่วมกัน ขับเคลื่อนท้องถิ่นสู่ยุคดิจิทัลอย่างยั่งยืน
อังคณา ปริยสิริ ปลัดเทศบาลตำบลสันกลาง อ.สันกำแพง จ.เชียงใหม่ กล่าวว่า ปัจจุบัน ต.สันกลาง มีประชาชนในพื้นที่ 8,722 คน ในจำนวนนี้เป็นผู้สูงอายุ 2,227 คน เป็นผู้ป่วยสโตรก 96 คน ซึ่งต้องการการดูแลและฟื้นฟูอย่างต่อเนื่อง ทั้งในระดับครัวเรือน ชุมชน และหน่วยบริการสาธารณสุขในพื้นที่ จึงพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัล “Stroke Buddy” มุ่งฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ผู้สูงอายุ และผู้ป่วยติดเตียง ให้เข้าถึงการกายภาพบำบัดที่บ้านได้สะดวกขึ้น ลดการเดินทาง เวลา ค่าใช้จ่าย ความผิดพลาดในการกายภาพ และภาระของผู้ดูแล พร้อมทั้งช่วยเพิ่มคุณภาพชีวิตและลดความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพของชุมชน ช่วยให้ผู้ป่วยและผู้ดูแลใช้ระบบฟื้นฟูและการประเมินได้เอง
ขณะที่โรงพยาบาลสันกำแพงและ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลสันกลาง (รพ.สต.สันกลาง) สามารถติดตามข้อมูลการรักษาได้แม่นยำ ลดผู้ป่วยใน ลดค่าใช้จ่ายครัวเรือน และเปิดช่องทางใหม่ในการรับบริการด้วย AI ขยายผลสู่ระดับอำเภอ จังหวัด รวมถึงการประยุกต์ใช้ AI แก้ปัญหาสุขภาพจิตในชุมชนต่อไป
