อพท. ร่วมผลักดัน “น่าน สงขลา” เมืองในพื้นที่พิเศษของ อพท. ให้ได้รับการประกาศเป็นเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก(UNESCO Creative Cities Network – UCCN) ได้สำเร็จในปี 2568 โดยน่านเป็นเมืองสร้างสรรค์ ด้านงานหัตกรรมและศิลปะพื้นบ้าน (City of Crafts and Folk Art) และจังหวัดสงขลา ด้านอาหาร (City of Gastronomy)
ศิริปกรณ์ เชี่ยวสมุทร ผู้อำนวยการ องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน) หรือ อพท. กล่าวว่า จากความร่วมมือกับหน่วยภาคีเครือข่ายในพื้นที่พิเศษและพื้นที่เตรียมประกาศในการขับเคลื่อนเมืองสร้างสรรค์จนประสบความสำเร็จ ได้รับเลือกเป็นสมาชิกเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ในด้านต่างๆ ขององค์การยูเนสโก ที่ผ่านมา ได้แก่
– ในปี 2562 จังหวัดสุโขทัย สมาชิกเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ยูเนสโกด้านงานหัตถกรรมและศิลปะพื้นบ้าน
– ในปี 2564 จังหวัดเพชรบุรี ด้านอาหาร
– ในปี 2566 จังหวัดเชียงราย ด้านการออกแบบ และจังหวัดสุพรรณบุรี ด้านดนตรี
และเมื่อวันที่ 31 ตุลาคม 2568 นี้ องค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ ยูเนสโก ได้ประกาศให้น่านและสงขลาเป็นสมาชิกเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ในระดับโลก (UCCN) ประจำปี 2568 ซึ่งมีเมืองที่ได้รับการประกาศเพิ่มขึ้นอีก 58 เมือง โดยขณะนี้มีเมืองต่างๆ จากทั่วทุกมุมโลกได้รับการประกาศเป็นเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์แล้ว 408 เมืองทั่วโลก
เครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโก (UCCN) เป็นอีกหนึ่งโครงการใหญ่ที่ยูเนสโกดำเนินงานควบคู่กับการประกาศแหล่งมรดกทางธรรมชาติและประวัติศาสตร์ของโลก โดยเริ่มมาตั้งแต่ ปี 2547 เพื่อส่งเสริมการพัฒนาอุตสาหกรรมสร้างสรรค์
โดย “เมืองสร้างสรรค์ หรือ Creative City” จะเน้นความร่วมมือระหว่างชุมชนท้องถิ่นภาครัฐและภาคเอกชน ในการสร้างสรรค์เมืองผ่านนโยบายและกิจกรรมการพัฒนาสภาพแวดล้อม โครงสร้างทางสังคมและเศรษฐกิจ และการนำสินทรัพย์ทางวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ ตลอดจนขนบธรรมเนียมประเพณีของท้องถิ่นมาพัฒนาและสร้างคุณค่าและเชื่อมโยงความเป็นเมืองต่างๆ ทั่วโลกเข้าด้วยกัน เพื่อสร้างการมีส่วนร่วมและความร่วมมือในระดับนานาชาติอย่างเป็นรูปธรรม นำมาสู่การบรรลุเป้าหมายการพัฒนาเมืองที่ยั่งยืน อันเป็นประโยชน์ต่อคนในชุมชนโดยตรง 
สำหรับประเทศไทยนั้น น่านและสงขลา เป็นเมืองที่มีศักยภาพในการพัฒนาเมืองสู่การเป็นเครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ในระดับโลก โดย อพท. ได้ดำเนินการศึกษาศักยภาพ ความเหมาะสมของเมือง และร่วมเตรียมความพร้อมมาตั้งแต่ปี 2563 และได้จัดทำแผนที่นำทาง (Roadmap) ร่วมกับจังหวัดและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษาและชุมชนท้องถิ่นในพื้นที่ เพื่อกำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาเมืองระยะ 5 ปี ของจังหวัดน่านจะขับเคลื่อนตามเป้าหมาย “น่าน เมืองสร้างสรรค์ ด้านงานหัตกรรมและศิลปะพื้นบ้าน” ภายใต้แนวคิดหลัก “ปราชญ์ท้องถิ่น–ชุมชน–ธรรมชาติ” (Artisans–Community–Nature) สะท้อนถึงความมุ่งมั่นในการใช้วัฒนธรรม และงานฝีมือเป็นพลังขับเคลื่อนการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน โดยมีเป้าหมายเพื่อ “ยกระดับงานฝีมือน่าน สู่สายตาโลก” และสร้างรายได้สู่ครัวเรือนช่างฝีมือและชุมชนได้อย่างแท้จริง
สำหรับจังหวัดสงขลา ดำเนินการต่อยอดจากแผนที่นำทางที่ได้ร่วมจัดทำไว้เดิมในปี 2567 โดย อพท. ไปร่วมจัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนความรู้ทั้งในระดับท้องถิ่นและนานาชาติตามแผนขับเคลื่อนสงขลาเป็นเมืองสร้างสรรค์ด้านอาหาร ซึ่งสงขลามีความอุดมสมบูรณ์และความหลากหลายของระบบนิเวศทั้ง ป่า เขา ทะเล และทะเลสาบสงขลา จึงเป็นแหล่งวัตถุดิบทางอาหารที่มีเอกลักษณ์ โดยเฉพาะวัตถุดิบจากทะเลสาบสงขลา เนื่องจากทะเลสาบสงขลามีลักษณะเป็นลากูน หรือทะเลสาบที่มีทางเข้าออกสู่ทะเลหนึ่งเดียวในประเทศไทย ทำให้มีทรัพยากรอันสมบูรณ์ของระบบนิเวศ 3 น้ำ ทั้งน้ำจืด น้ำกร่อย และน้ำเค็ม
อย่างไรก็ตาม นอกจากการทำงานด้านการพัฒนาเพื่อยกระดับแหล่งท่องเที่ยวและคุณภาพชีวิตของชุมชนท้องถิ่นและผู้ประกอบการในพื้นที่ เพื่อให้เป็นที่ยอมรับในระดับนานาชาติแล้ว อพท. ยังได้เตรียมเครือข่ายการพัฒนาเมืองเพื่อเข้าสู่เครือข่ายเมืองสร้างสรรค์ของยูเนสโกในพื้นที่พิเศษของ อพท. ได้แก่ เมืองพัทยา จังหวัดชลบุรี และพื้นที่พิเศษอื่นๆ ที่ได้มีการศึกษาศักยภาพไว้เบื้องต้นแล้ว เพื่อผลักดันให้เกิดการรับรู้ศักยภาพของประเทศไทยในระดับโลก และตอบโจทย์ทิศทางการขับเคลื่อนของ อพท. ที่มุ่งเน้นให้เกิดการพัฒนาการท่องเที่ยวที่มุ่งสู่ความ “ยั่งยืนทุกพื้นที่” ต่อไป
