ม.ขอนแก่น ระดมนักวิจัยลงชุมชน ยกระดับคุณภาพ ‘ปลาส้ม ส้มปลาตอง’ พร้อมออกแบบบรรจุภัณฑ์น่าซื้อ มุ่งช่วยผู้ประกอบการผลกระทบ COVID-19

อุทยานวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น สถาบันแม่ข่ายดำเนินงานอุทยานวิทยาศาสตร์ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นำโดย เจ้าหน้าที่ นักประสานงานความร่วมมืออุตสาหกรรม ลงพื้นที่่ติดตามและประเมินผลโครงการ “การยกระดับคุณภาพ มาตรฐานและความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ปลาส้ม ส้มปลาตอง หรือส้มปลาตัวเพื่อการจำหน่ายเชิงพาณิชย์” ผลงานการวิจัยของผู้ช่วยศาสตราจารย์คณิต วิชิตพันธุ์ อาจารย์ประจำคณะเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยขอนแก่น หัวหน้าโครงการฯ และคณะ ในกิจกรรมการถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ชุมชน

ผู้ช่วยศาสตราจารย์คณิต วิชิตพันธุ์ อาจารย์ประจำคณะเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยขอนแก่น หัวหน้าโครงการฯ กล่าวว่า โครงการดังกล่าวเริ่มต้นจากอุทยานวิทยาศาสตร์ฯ ได้มีการสำรวจ ประเมินศักยภาพและความต้องการของชุมชน พบว่า กลุ่มแม่บ้านตำบลบ้านผือ อ.หนองเรือ จ.ขอนแก่น ภูมิประเทศที่อยู่ติดกับเขื่อนอุบลรัตน์ ทำให้ชาวบ้านที่อาศัยอยู่ในบริเวณนี้ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทำนา และทำประมงน้ำจืด และประกอบอาชีพเสริมอื่น ๆ นอกฤดูกาลทำนา อาทิ การปลูกผัก การทอผ้า และการรับจ้างทั่วไป โดยสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ชุมชน (OTOP) ที่เป็นที่รู้จักและมีวางขายในท้องถิ่นและชุมชนใกล้เคียง คือ ผลิตภัณฑ์แปรรูปจากปลาน้ำจืด ที่สำคัญได้แก่ ปลาส้ม ส้มปลาตอง ส้มปลาตัว และปลาตากแห้ง

ซึ่งจากการสำรวจข้อมูลสถานภาพและศักยภาพของชุมชน ตลอดจนความต้องการในการพัฒนาภายใต้โครงการจ้างงานประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์การระบาดโรคติดเชื้อไวรัสโคโรน่า 2019 ระยะที่ 2 โดยการดำเนินงานของคณะเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยขอนแก่น พบประเด็นปัญหาที่สำคัญในการพัฒนาสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ของชุมชนคือ ยังขาดองค์ความรู้และเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการผลิตสินค้า การควบคุมคุณภาพ มาตรฐาน และความปลอดภัยของสินค้า ขาดองค์ความรู้ในการออกแบบและพัฒนาบรรจุภัณฑ์ รวมทั้งแนวทางในการจำหน่ายและการขยายช่องทางการตลาด

จากข้อมูลดังกล่าวอุทยานวิทยาศาสตร์ฯ จึงเชื่อมโยงมายังคณะเทคโนโลยี ซึ่งนักวิจัยมีความรู้และประสบการณ์ในการทำงานวิจัยด้านปลาส้มมาร่วมในการถ่ายทอดเทคโนโลยี นอกจากนี้ยังมีการเชิญผู้เชี่ยวชาญที่มีความรู้ด้านการพัฒนาและออกแบบบรรจุภัณฑ์จากคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ และผู้เชี่ยวชาญด้านการตลาดจากคณะบริหารธุรกิจและการบัญชี มาร่วมเป็นทีมในการถ่ายทอดองค์ความรู้และประสบการณ์ให้กับชุมชนเป้าหมายเพื่อยกระดับคุณภาพและมาตรฐานของสินค้าในชุมชนต่อไป

ทั้งนี้ กิจกรรมการถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ชุมชน (Tech transfer to community) เป็นกิจกรรมในแผนงานการส่งเสริมการนำนวัตกรรมไปใช้ประโยชน์ในพื้นที่เพื่อพัฒนาสังคมและชุมชน (Area-based Innovation for Community) ซึ่งได้รับงบประมาณสนับสนุนภายใต้โครงการยกระดับคุณภาพชีวิตและเศรษฐกิจท้องถิ่นในภูมิภาคด้วยองค์ความรู้ภูมิปัญญาและนวัตกรรม โดยกองส่งเสริมและประสานเพื่อประโยชน์ทางวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กปว.) สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.) ผ่านกลไกการดำเนินงานของอุทยานวิทยาศาสตร์ภูมิภาค เพื่อมุ่งยกระดับผู้ประกอบการในภูมิภาคที่ได้รับผลกระทบจากการระบาดของโรค COVID-19 นำไปสู่การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมฐานนวัตกรรมของประเทศไทย ต่อไป