เด็กเล็กกับทฤษฎีการเรียนรู้จากสังคม พฤติกรรมเลียนแบบที่น่าห่วง

103

พฤติกรรมเลียนแบบผู้ใหญ่ เกิดขึ้นได้สำหรับเด็ก และหากสิ่งนั้นเป็นเรื่องที่ไม่ถูกไม่ควร ก็นับว่าน่าห่วงอยู่มาก โดยเฉพาะเรื่องของอบายมุข ใครจะรู้ว่า ภาพของพ่อแม่ที่ดื่มแอลกอฮอล์อยู่เป็นประจำ จะเป็นที่จดจำของเด็กๆ ตัวเล็กๆ ได้ และอาจจะเป็นพฤติกรรมที่มีแนวโน้มเกิดขึ้นกับอนาคตของเด็กๆ เหล่านั้นได้ด้วย

Advertisement

ไม่นานมานี้ มีเวทีประชุมเครือข่ายแอลกอฮอล์โลก ซึ่งได้ตีแผ่ผลวิจัยจากต่างชาติว่า เด็ก 4-6 ขวบ แยกแยะเครื่องดื่มน้ำเมาได้ ซึ่งหมายถึงเด็กๆ รู้จักเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ตั้งแต่อายุน้อย เนื่องจากมีพ่อแม่เป็นนักดื่มตัวยง  ดังนั้นจึงเป็นเรื่องที่น่าหวาดหวั่นว่า จะเกิดการจดจำและเลียนแบบการดื่มตามทฤษฎีการเรียนรู้จากสังคม (Social learning theory)

การประชุมวิชาการนานาชาติ The 44th Annual Alcohol Epidemiology Symposium of the Kettil Bruun Society in Chiang Mai, Thailand ระหว่างวันที่ 28 พฤษภาคม – 1 มิถุนายน 2561  จัดโดย ศูนย์วิจัยปัญหาสุรา (ศวส.) หน่วยระบาดวิทยา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โดยมี ศ.นพ.อุดมศิลป์ ศรีแสงนาม ที่ปรึกษาคณะกรรมการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เป็นประธานในการประชุมในครั้งนี้

การจัดประชุมครั้งนี้เพื่อเป็นเวทีการนำเสนอผลงานและแลกเปลี่ยนวิชาการที่เกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์ที่หลากหลายสาขา รวมถึงการส่งเสริมความร่วมมือระหว่างนักวิจัยในระดับนานาชาติ นำไปสู่แนวทางที่มีประสิทธิภาพในการควบคุมและจัดการการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ มีผู้เข้าร่วมประชุม 187 คน จาก 66 ประเทศจากทั่วโลก

ศาสตราจารย์ Emmanuel Kuntsche

ศาสตราจารย์ Emmanuel Kuntsche จากมหาวิทยาลัยลาโทรบ (La Trobe University) ประเทศออสเตรเลีย นำเสนอผลการวิจัยเกี่ยวกับผลของการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของพ่อแม่ต่อเด็ก จากการศึกษาในประเทศ Switzerland พบว่า เด็กอายุ 4-6 ขวบ ซึ่งเป็นวัยก่อนเข้าเรียนชั้นประถม เมื่อให้เด็กเลือกรูปเครื่องดื่มที่นักวิจัยเตรียมไว้ เด็กรู้จักเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และสามารถแยกแยะได้ว่าเครื่องดื่มชนิดใดมีหรือไม่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนประกอบ

โดยเด็กที่มีพ่อแม่และคนรอบตัวดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์บ่อยกว่า รู้จักและสามารถระบุเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เป็นส่วนประกอบได้ดีกว่า ทั้งนี้ ถือเป็นงานวิจัยชิ้นแรกๆ ในโลกที่สามารถพิสูจน์ได้ว่า พฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ของพ่อแม่และคนใกล้ตัวเด็ก ทำให้เด็กสามารถรับรู้และจดจำเกี่ยวกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ได้ แม้จะมีอายุเพียง 4-6 ขวบเท่านั้น เสมือนเป็นการเตรียมตัวให้แก่เด็กที่จะมีพฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ในอนาคตตามทฤษฎีการเรียนรู้จากสังคม (Social learning theory)

ด้าน รศ.พญ.รัศมน กัลยาศิริ ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณ์ กล่าวว่า ผลงานวิจัยนี้ได้ชี้ให้เห็นชัดเจนว่าพฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ของพ่อแม่ส่งผลกระทบต่อเด็ก โดยเฉพาะเด็กวัย 4-6 ขวบ ซึ่งการจดจำพฤติกรรมของคนรอบข้างเป็นไปอย่างอัตโนมัติ การที่พ่อแม่และคนรอบตัวมีพฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ให้เด็กเห็นทำให้เด็กจดจำพฤติกรรม และแปรเปลี่ยนเป็นพฤติกรรมในการดื่มในอนาคตได้ แม้ว่า พ่อแม่จะพยายามสอนว่าการดื่มเป็นสิ่งที่ไม่ดีก็ตาม ดังนั้น พ่อและแม่ควรระมัดระวังการปลูกฝังพฤติกรรมการดื่มให้แก่เด็ก และพยายามสร้างสภาพแวดล้อมที่ดีให้กับเด็กได้อยู่ห่างไกลจากพฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์ที่เด็กจะจดจำและเลียนแบบตามได้

ผู้ใหญ่จึงต้องฉุกคิดกันอีกสักนิด ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการดื่มสุรา อบายมุขต่างๆ หรือสิ่งล่อแหลมที่จะมีผลต่ออนาคตของลูกหลานที่เรารัก และอยากให้เขาได้เดินบนเส้นทางที่ดีกว่า